Vithabai Narayangaonkar Story : एका बाजूला प्रसूतीच्या असह्य वेदना, दुसरीकडे नुकत्याच जन्मलेल्या बाळाची जबाबदारी आणि समोर सुरू असलेला तमाशाचा कार्यक्रम… आयुष्यातील इतक्या कठीण प्रसंगातही रंगमंचाशी असलेले नाते न तोडणाऱ्या विठाबाई नारायणगावकर यांची कहाणी ऐकली की मन सुन्न होते. नऊ महिन्यांची गर्भवती असताना त्यांनी रंगमंचामागे बाळाला जन्म दिला. इतकेच नव्हे, तर दगडाच्या साहाय्याने स्वतःची नाळ कापली आणि पुन्हा प्रेक्षकांसमोर कार्यक्रम सादर करण्यासाठी उभ्या राहिल्या. एका महिला कलाकाराच्या आयुष्यातील हा प्रसंग आजही थक्क करणारा आहे.
महाराष्ट्राच्या तमाशा आणि लावणी क्षेत्रात ‘तमाशा सम्राज्ञी’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या विठाबाईंच्या याच संघर्षमय जीवनावर आता ‘इठा’ (Itha) हा चित्रपट येत आहे. प्रसिद्ध दिग्दर्शक लक्ष्मण उतेकर यांनी त्यांच्या जीवनप्रवासाला मोठ्या पडद्यावर आणले आहे. अभिनेत्री श्रद्धा कपूर विठाबाईंची भूमिका साकारत आहे. ३० ऑक्टोबर रोजी चित्रपटाचा ट्रेलर प्रदर्शित झाला असून ४ डिसेंबर २०२६ रोजी हा चित्रपट चित्रपटगृहांत दाखल होणार आहे.
नऊ महिन्यांची गर्भवती असतानाही तमाशाचा फड सोडला नाही!
विठाबाई नारायणगावकर यांच्या आयुष्यातील हा प्रसंग त्यांच्या संघर्षाची वेगळीच बाजू समोर आणतो. नऊ महिन्यांची गर्भवती असतानाही त्या तमाशाच्या कार्यक्रमांमध्ये सहभागी होत होत्या. प्रसूतीची वेळ जवळ आली होती; मात्र कार्यक्रम सुरू असल्याने त्यांना रंगमंचापासून दूर जाणे शक्य झाले नाही, असे वृत्तांत सांगतात.
अखेर रंगमंचामागेच त्यांची प्रसूती झाली. त्यांनी एका बाळाला जन्म दिला. मात्र, त्यानंतर घडलेला प्रसंग आणखी धक्कादायक असल्याचे सांगितले जाते. काही वृत्तांनुसार, विठाबाईंनी दगडाच्या साहाय्याने स्वतःची नाळ कापली आणि पुन्हा तमाशाच्या कार्यक्रमासाठी रंगमंचावर हजेरी लावली.
क्षणभर विचार करा… एका महिलेने नुकताच बाळाला जन्म दिला आहे. शरीर प्रसूतीच्या वेदनांनी थकलेले आहे. अशा परिस्थितीत तिला विश्रांती आणि वैद्यकीय मदतीची गरज असते. मात्र, विठाबाईंच्या वाट्याला आलेली परिस्थिती वेगळीच होती. बाळाला जन्म दिल्यानंतरही त्या पुन्हा प्रेक्षकांसमोर उभ्या राहिल्या, अशी त्यांची कहाणी सांगितली जाते.
प्रेक्षकांनाही लक्षात आला बदल!
विठाबाईंचे सादरीकरण सुरू असताना प्रेक्षकांच्या लक्षात त्यांच्या पोटाच्या आकारातील बदल आल्याचे काही वृत्तांत सांगतात. कार्यक्रमापूर्वी गर्भवती दिसणाऱ्या विठाबाई काही वेळातच वेगळ्या दिसू लागल्याने प्रेक्षकांनी त्यांना विश्रांती घेण्याचा आग्रह केल्याचेही सांगितले जाते.
या घटनेतून त्यांच्या आयुष्यातील संघर्षाची तीव्रता लक्षात येते. एका बाजूला मातृत्वाची जबाबदारी आणि दुसरीकडे कलेसाठीची धडपड, अशा परिस्थितीत त्यांनी आपला प्रवास सुरू ठेवला.
आज हा प्रसंग ऐकताना त्यांच्या जिद्दीचे कौतुक वाटतेच; पण त्याचवेळी एका महिला लोककलावंताला आपल्या आयुष्यात किती कठीण परिस्थितीचा सामना करावा लागला, याचीही जाणीव होते.
विठाबाईंच्या संघर्षाची कहाणी आता ‘इठा’ चित्रपटातून!
विठाबाईंच्या याच जीवनप्रवासाला आता चित्रपटाच्या माध्यमातून मोठे व्यासपीठ मिळत आहे. दिग्दर्शक लक्ष्मण उतेकर यांच्या ‘इठा’ या चित्रपटात श्रद्धा कपूर विठाबाईंची भूमिका साकारत आहे.
३० ऑक्टोबर रोजी प्रदर्शित झालेल्या ट्रेलरमध्ये तमाशाचा भव्य फड, लावणीचे सादरीकरण आणि विठाबाईंच्या आयुष्यातील संघर्षाचे काही प्रसंग दाखवण्यात आले आहेत. चित्रपटामुळे महाराष्ट्राच्या लोककलेतील एका महान कलाकाराची कहाणी नव्या पिढीपर्यंत पोहोचणार आहे.
चित्रपटात रणदीप हुड्डा आणि मोहम्मद झीशान अय्युब यांच्याही महत्त्वाच्या भूमिका आहेत. मॅडॉक फिल्म्स आणि कठपुतली क्रिएशन्स यांची निर्मिती असलेला हा चित्रपट ४ डिसेंबर २०२६ रोजी प्रदर्शित होणार आहे.
टाळ्यांच्या गजरामागे दडलेला होता संघर्ष!
विठाबाईंनी आयुष्यभर तमाशा आणि लावणी कलेसाठी योगदान दिले. प्रेक्षकांच्या टाळ्या, लोकप्रियता आणि ‘तमाशा सम्राज्ञी’ म्हणून मिळालेला मान त्यांच्या वाट्याला आला. मात्र, या यशामागे वैयक्तिक आयुष्यातील अनेक वेदना आणि संघर्षही होते.
विशेष म्हणजे, आयुष्यभर हजारो प्रेक्षकांचे मनोरंजन करणाऱ्या विठाबाईंना अखेरच्या काळात आर्थिक अडचणींचाही सामना करावा लागल्याचे वृत्त आहे.
त्यांच्या आयुष्याची ही कहाणी केवळ एका कलाकाराच्या जिद्दीपुरती मर्यादित नाही. ती महाराष्ट्राच्या लोककलेसाठी आयुष्य वेचणाऱ्या कलाकारांच्या संघर्षाची आठवण करून देते. आता ‘इठा’ चित्रपटाच्या माध्यमातून विठाबाईंच्या आयुष्यातील हा प्रवास मोठ्या पडद्यावर पाहण्याची संधी प्रेक्षकांना मिळणार आहे.
